รวม 6 ทุนการศึกษาจาก กสศ. (กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา) ที่ต้องรู้จัก

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) มีทุนการศึกษาหลัก 6 ประเภท ครอบคลุมตั้งแต่ระดับอนุบาลไปจนถึงปริญญาเอก โดยแต่ละทุนมีกลุ่มเป้าหมาย เงื่อนไข และวิธีมอบทุนที่แตกต่างกัน บทความนี้สรุปประเด็นสำคัญของแต่ละทุน เพื่อให้เข้าใจภาพรวมและเตรียมตัวสมัครได้ตรงจุด (ข้อมูลอ้างอิงจากประกาศและรอบการรับสมัครที่ผ่านมาของ กสศ. เงื่อนไขและช่วงเวลาอาจเปลี่ยนแปลงในแต่ละปี ควรตรวจสอบประกาศล่าสุดที่ eef.or.th ก่อนสมัครทุกครั้ง)

1. ทุน ODOS (ทุนการศึกษาเพื่อขยายโอกาสและพัฒนาประเทศ)

คุณสมบัติผู้สมัคร

• กำลังศึกษาในสถานศึกษาที่ กสศ. ประกาศรายชื่อให้เข้าร่วมโครงการเท่านั้น (ระดับชั้นตามแต่ละรุ่น เช่น ม.4/ปวช.1 หรือ ม.6/ปวช.3)
• ผลการเรียนเฉลี่ยสะสมไม่ต่ำกว่า 3.00
• เคยได้รับทุนเสมอภาคจาก กสศ. หรือทุนอุดหนุนปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจนจาก สพฐ./อปท. หรืออยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยไม่เกิน 12,000 บาท/คน/ปี
• สุขภาพแข็งแรง และมีศักยภาพด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี หรือนวัตกรรม (STEM)

สิ่งที่ได้รับ

ทุนการศึกษาต่อเนื่องจนจบปริญญาตรี ทั้งในและต่างประเทศ (ประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลัก สำหรับทุนสายต่างประเทศ) พร้อมการดูแลด้านวิชาการและพัฒนาศักยภาพตลอดโครงการ ทุนบางประเภทมีเงื่อนไขให้กลับมาทำงานในประเทศไทยหลังจบการศึกษา

การเตรียมตัวสมัคร

• ตรวจสอบว่าสถานศึกษาของตนอยู่ในรายชื่อที่ กสศ. ประกาศให้เข้าร่วมหรือไม่ (เช่น รร. SMTE, โรงเรียน STEM, ศูนย์ความเป็นเลิศทางอาชีวศึกษา)
• เตรียมเอกสารผลการเรียนสะสม และหลักฐานรายได้ครัวเรือนหรือประวัติการรับทุนเสมอภาคเดิม
• ประสานครูแนะแนวหรือสถานศึกษาเพื่อเป็นผู้เสนอชื่อเข้าระบบ

จุดเด่น: ใช้งบประมาณจากสลากการกุศลรวมหลายพันล้านบาท ตั้งเป้ากระจายทุนให้ครอบคลุมทุกอำเภอทั่วประเทศ และเปิดทางทั้งศึกษาต่อในประเทศและต่างประเทศ

2. ทุนเสมอภาค (เงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไข / Conditional Cash Transfer)

คุณสมบัติ / วิธีคัดกรอง

• กำลังศึกษาระดับอนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น ในสถานศึกษาสังกัด สพฐ. / อปท. / ตชด.
• คัดกรองด้วยวิธีวัดรายได้ทางอ้อม (Proxy Means Test) จากรายได้เฉลี่ยครัวเรือน (ไม่เกิน 3,000 บาท/คน/เดือน) และสถานะครัวเรือน 8 ด้าน เช่น ที่อยู่อาศัย ที่ดินทำกิน แหล่งน้ำ ไฟฟ้า
• ยืนยันตัวตนด้วยระบบ GIS พิกัดบ้าน ภาพถ่ายสภาพที่อยู่อาศัยจริง

สิ่งที่ได้รับ

เงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไข ปรับเพิ่มขึ้นแบบขั้นบันได: ปีการศึกษา 2567 = 3,480 บาท/คน/ปี, ปีการศึกษา 2568 = 3,840 บาท/คน/ปี, และ ปีการศึกษา 2569 = 4,200 บาท/คน/ปี (แบ่งจ่ายภาคเรียนละ 2,100 บาท) เงื่อนไขการรับเงินต่อเนื่อง คือ ต้องรักษาอัตราการมาเรียนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 และมีน้ำหนัก-ส่วนสูงตามเกณฑ์มาตรฐาน

การเตรียมตัว

• ผู้ปกครองให้ข้อมูลตามจริงกับครูประจำชั้นที่มาเยี่ยมบ้าน และเปิดบัญชีพร้อมเพย์ผูกกับเลขบัตรประชาชนให้ถูกต้อง
• ติดตามผลผ่านระบบของแต่ละสังกัด: cct.thaieduforall.org (สพฐ.), dla.thaieduforall.org (อปท.), bpp.thaieduforall.org (ตชด.)

จุดเด่น: เป็นทุนที่ไม่ต้องยื่นใบสมัครด้วยตนเอง ครอบคลุมนักเรียนยากจนพิเศษกว่า 1.3 ล้านคนทั่วประเทศ ถือเป็นทุนฐานรากที่ใหญ่ที่สุดของ กสศ.

3. ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง

คุณสมบัติและประเภททุน

• เป็นนักเรียน/นักศึกษาที่มีศักยภาพแต่ขาดแคลนทุนทรัพย์หรือด้อยโอกาส (ครัวเรือนรายได้ต่ำสุดร้อยละ 20 ล่างของประเทศ)
• ทุน 5 ปี: สำหรับ ม.3 เรียน ปวช. ต่อเนื่อง ปวส.
• ทุน 2 ปี: สำหรับ ม.6 หรือ ปวช.3 เรียน ปวส./อนุปริญญาสายอาชีพ
• ทุน 1 ปี: สำหรับ ม.6 หรือ ปวช.3 เรียนหลักสูตรผู้ช่วยพยาบาล/ผู้ช่วยทันตแพทย์

สิ่งที่ได้รับ (อัตราปี 2569)

• ค่าธรรมเนียมการศึกษา จ่ายตามจริงในอัตราประหยัด
• ค่าครองชีพรายเดือน: ระดับ ปวช. (3 ปีแรก) 6,500 บาท/เดือน, ระดับ ปวส./อนุปริญญา (2 ปีหลัง) 7,500 บาท/เดือน

การเตรียมตัว

• ตรวจสอบว่าสถานศึกษาสายอาชีพที่สนใจอยู่ในรายชื่อที่ผ่านการคัดเลือกจาก กสศ. หรือไม่
• เตรียมหลักฐานแสดงความขาดแคลนทุนทรัพย์/ด้อยโอกาสของครัวเรือน

จุดเด่น: เรียนฟรีพร้อมมีเงินเดือนตลอดหลักสูตร มีสาขาเฉพาะทางที่ตลาดแรงงานต้องการ เช่น หลักสูตรปฏิบัติการฉุกเฉินการแพทย์ (AEMT) ร่วมกับวิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร

4. ทุนครูรัก(ษ์)ถิ่น

คุณสมบัติ

• กำลังศึกษาชั้น ม.6 หรือเทียบเท่า ผลการเรียนอยู่ในเกณฑ์ดี
• มีจิตวิญญาณความเป็นครู และมาจากครอบครัวฐานะยากจน
• อยู่ในพื้นที่เป้าหมาย/ภูมิลำเนาที่ตรงกับพื้นที่ที่มหาวิทยาลัยพันธมิตรรับผิดชอบ (รุ่นที่ 6 ครอบคลุม 4 ภูมิภาค กว่า 50 จังหวัด ผ่าน 10 มหาวิทยาลัย)

สิ่งที่ได้รับ

ทุนเรียนฟรีตลอดหลักสูตรปริญญาตรี (ค่าเทอม ที่พัก ค่าครองชีพ ตำรา-อุปกรณ์การเรียน) และเมื่อสำเร็จการศึกษาจะได้รับการบรรจุเป็นครูทันทีในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล/ชุมชนบ้านเกิดของตนเอง

การเตรียมตัว

• ตรวจสอบว่ามหาวิทยาลัยพันธมิตรแห่งใดรับผิดชอบพื้นที่/จังหวัดของตน
• เตรียมผลการเรียน และแสดงความตั้งใจที่จะกลับไปเป็นครูในพื้นที่บ้านเกิด
• ติดต่อสอบถามข้อมูลกับมหาวิทยาลัยพันธมิตรในพื้นที่โดยตรง

จุดเด่น: ตั้งเป้าผลิตครูรุ่นใหม่รวม 1,500 คน ภายใน 5 รุ่น เพื่อแก้ปัญหาขาดแคลนครูในโรงเรียนขนาดเล็กพื้นที่ห่างไกลกว่า 1,500–2,000 แห่งทั่วประเทศอย่างยั่งยืน

5. ทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน

กลุ่มเป้าหมายปลายทาง

• ประชากรวัยแรงงานอายุ 15 ปีขึ้นไป ที่ขาดแคลนทุนทรัพย์หรือด้อยโอกาส
• ระดับการศึกษาต่ำกว่าการศึกษาขั้นพื้นฐาน
• รายได้ต่ำกว่า 6,500 บาทต่อเดือน

คุณสมบัติผู้ยื่นข้อเสนอโครงการ

สถาบันการศึกษาทั้งรัฐและเอกชน องค์กรชุมชน มูลนิธิ องค์กรสาธารณประโยชน์ และกิจการเพื่อสังคม ที่มีแนวคิดพัฒนานวัตกรรมชุมชนหรือทักษะอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน มีประสบการณ์ที่เกี่ยวข้อง มีเครือข่ายร่วมกับชุมชน และมีสถานะนิติบุคคลหรือเอกสารรับรองการจัดตั้งหน่วยงาน

สิ่งที่ได้รับ

งบประมาณสนับสนุนโครงการ (อ้างอิงรอบปี 2564 อยู่ที่ไม่เกิน 1,000,000 บาทต่อโครงการ) พร้อมที่ปรึกษาและผู้ทรงคุณวุฒิ เวทีแลกเปลี่ยนประสบการณ์และสนับสนุนวิชาการ ตลอดจนกระบวนการวิจัยปฏิบัติการเพื่อถอดความรู้และประเมินผล

การเตรียมตัว

• จัดทำข้อเสนอโครงการ (Proposal) ที่สอดคล้องกับหลักการ 4 ข้อ: ใช้ชุมชนเป็นฐาน, พัฒนาทักษะอาชีพด้วยตนเอง, เสริมสร้างสมรรถนะเพื่อความยั่งยืน, และมีระบบติดตามประเมินผล
• แสดงเครือข่ายความร่วมมือกับชุมชนอย่างชัดเจน และเตรียมเอกสารรับรองสถานะนิติบุคคล

จุดเด่น: มุ่งพัฒนาทักษะครบวงจร 4 ด้าน (สุขภาพ, เศรษฐศาสตร์ครัวเรือน, ทักษะเฉพาะอาชีพ, การบริหารจัดการยุคใหม่) นำร่องในกว่า 50 พื้นที่ทั่วประเทศที่มีความยากจนและว่างงานสูง

6. ทุนพระกนิษฐาสัมมาชีพ

คุณสมบัติ

• กำลังศึกษาต่อระดับปริญญาตรีหลักสูตรต่อเนื่อง/เทียบโอน (จากวุฒิ ปวส./อนุปริญญา) ในสาขาเป้าหมาย
• ผลการเรียนดีเยี่ยม มีความสามารถพิเศษด้านนวัตกรรม/เทคโนโลยี มีเจตคติที่ดีต่อสายอาชีพ แต่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสตามเกณฑ์ กสศ.
• สาขาเป้าหมาย ได้แก่ กลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมาย First S-curve / New S-curve (เช่น ยานยนต์ใหม่ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ การแพทย์ครบวงจร หุ่นยนต์ การบินและโลจิสติกส์ ดิจิทัล) และสาขา STEM/เทคโนโลยีดิจิทัล
• สถาบันการศึกษาเป็นผู้เสนอชื่อผู้รับทุน ไม่เกินสาขาละ 2 คนต่อสถาบัน

สิ่งที่ได้รับ

• ทุนการศึกษา (ค่าใช้จ่ายรายเดือน ค่าธรรมเนียมการศึกษา ค่าอุปกรณ์การเรียน) ต่อเนื่องได้ถึงระดับปริญญาเอก
• การสนับสนุนการทำโครงงาน/วิจัย
• การสนับสนุนวิจัยระยะสั้นในต่างประเทศ และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้เชี่ยวชาญทั้งในและต่างประเทศ (เฉพาะระดับปริญญาโท-เอก)

การเตรียมตัว

• ติดต่อสถาบันต้นสังกัดที่จัดการศึกษาในสาขาเป้าหมายเพื่อขอให้เสนอชื่อ (สมัครตรงกับ กสศ. ไม่ได้)
• เตรียมผลการเรียนและผลงาน/ความสามารถพิเศษด้านนวัตกรรมหรือเทคโนโลยีให้โดดเด่น

จุดเด่น: เป็นทุนที่ต่อยอดสูงสุดจากสายอาชีพ (ปวส./อนุปริญญา) ไปจนถึงระดับปริญญาเอก พร้อมเปิดทางความร่วมมือกับภาคเอกชนแบบ co-funding ผ่านโจทย์วิจัยและการฝึกงานจริงในสถานประกอบการ

หมายเหตุ: ข้อมูลจำนวนทุน อัตราเงินสนับสนุน และช่วงเวลารับสมัครข้างต้น อ้างอิงจากประกาศและรอบการดำเนินงานที่ผ่านมาของ กสศ. (ปีการศึกษา 2567–2569) ซึ่งอาจมีการปรับเปลี่ยนในแต่ละปีงบประมาณ ผู้สนใจควรติดตามประกาศฉบับล่าสุดที่เว็บไซต์ eef.or.th หรือช่องทาง Facebook: EEFthailand ก่อนดำเนินการสมัครทุกครั้ง